Houtscheuren, een biologisch fenomeen

Je hebt het ongetwijfeld al meegemaakt: je bestelt een plank en op de kopse kanten bevinden zich scheuren. Dat wil niet zeggen dat het hout van slechte kwaliteit is, maar dat er natuurlijk processen zijn opgetreden die ertoe geleid hebben dat het zo ver is kunnen komen. Maar waarom gaat hout precies scheuren? En welke soorten scheuren kan je van elkaar onderscheiden?

Hout is een natuurlijk product. Dat heeft als gevolg dat het fel kan reageren op processen van buitenaf. De luchtvochtigheid speelt namelijk een grote rol. In een vochtige omgeving zal het hout beginnen zwellen (behalve op de kopse kanten). Wanneer de omgeving droger wordt, zal het hout vanzelfsprekend beginnen krimpen: het vocht verdampt en verdwijnt uit het hout. Daardoor ontstaat er een spanningsreactie in hout: kromtrekken is het gevolg. Meer nog, er kunnen scheuren ontstaan.

Diverse varianten
Het is het drogen dat dus voor de meeste problemen zorgt. Een hartscheur enerzijds vertrekt vanuit het kernpunt van de stam naar de schors. Een windscheur daarentegen volgt de omgekeerde richting: deze loopt van de buitenkant richting het hart van de stam. Dan is er ook nog de splijtscheur. Die begint aan het uiteinde van het hout en snijdt het hout aan twee zijden door. Tot slot is er ook nog de eindscheur die zich op het kopse eind van het hout manifesteert. In mindere mate is het ook mogelijk dat er scheuren ontstaan bij vriesweer. In dit geval beginnen de sappen een jonge, snelgroeiende boom aan te vriezen. Zo kunnen er ringscheuren ontstaan die langs een groeiring lopen. Naaldhout is hier ontzettend onderhevig aan. Hier een overzicht van de meest courante scheuren:


© Opleiding collectiebeheer

Hoe vermijden?
Het vermijden van scheuren gaat hand in hand met het vermijden van krimpen en zwellen. In de eerste plaats is het belangrijk dat het hout waar je mee aan de slag gaat, voldoende gedroogd is. De ene houtsoort heeft hier wat meer nood aan dan de andere. Daarnaast is het ook essentieel om ervoor te zorgen dat het hout voldoende uitzettingsmarge kent bij plaatsing. Een andere manier om scheuren te vermijden, is door het hout op de juiste manier te zagen. Hout dat kwartier gezaagd is, d.w.z. op spaakse wijze t.o.v. de kern, gaat minder krimpen of zwellen. In ieder geval, een minimale vorm van krimpen of zwellen is nooit uitgesloten. Want hout blijft een levende materie.

Bert De Busschere
Bert De Busschere

Bert is:
- Tuinhoutspecialist
- Journalist-schrijver met passie voor taal
- Video- en fotofanaat